NOREA Young Profs meets NIVRA Young Profs
"We leven in een wereld die hevig gedigitaliseerd is, maar accountants negeren het", aldus de heer Mollema.
Op 14 mei jongstleden vond in het Evoluon te Eindhoven het seminar "Evolutie van het auditberoep" plaats. Voor het eerst werkten de NIVRA Young Profs samen met de NOREA Young Profs en is gezamenlijk een seminar gegeven. Het seminar ging in op de wijzigingen in de accountantscontrole als gevolg van de toenemende mate van automatisering. Hierbij is het belang van IT audit voor de accountantscontrole en de integratie van IT audit in de accountantscontrole besproken.
Het seminar kende zeer interessante sprekers, waaronder de heren prof. drs. J.C.E. van Kollenburg RA, J. van Praat RE RA en prof. dr. K.Y. Mollema RE RA. De heer drs. H.J. Idzerda RA trad op als avondvoorzitter. Allereerst gaven de heren Van Kollenburg en Van Praat aan hoe zij zelf tegenover de ontwikkeling van de automatisering binnen het auditberoep stonden. Hierbij zette de heer Van Kollenburg RA zijn statement neer vanuit het oogpunt van accountant en de heer Van Praat RE RA vanuit het oogpunt van IT auditor.
Beiden gaven aan dat de automatisering de afgelopen 25 jaar een enorme vlucht genomen heeft. Brondocumenten hebben terrein gemaakt voor digitale gegevens. Hierdoor zijn andersoortige risico's ontstaan welke een andere controleaanpak vereisen. Om deze risico's te mitigeren, wordt er steeds vaker een IT auditor ingeschakeld tijdens de accountantscontrole. Tegenwoordig bevat ieder bedrijfsproces geautomatiseerde controles. De processen zijn verweven met IT. Sterker nog, in bepaalde gevallen bepaalt de techniek zelfs, hoe het bedrijfsproces is ingericht. Het eindproduct dat de IT auditors leveren, is echter niet altijd optimaal voor de onderbouwing van het accountantsoordeel. Daarnaast komt het voor dat accountants de onderzoekresultaten van de IT auditor onjuist interpreteren.
Vervolgens ontstond er een discussie waarbij prikkelende stellingen de revue passeerden. Iedere deelnemer had een rood petje ontvangen en onder het mom van petje op - petje af kon iedereen zijn mening over de stellingen weergeven. Deze stellingen brachten de inleiding tot leven en illustreerden het belang van IT audit in de accountantscontrole. De stelling werd geopperd, om wellicht niet meer te spreken van accountants (financiële auditors) en IT auditors, maar van ‘auditors' die Multi disciplinair zijn: de Register Auditor.
Aansluitend sprak de heer Mollema als integrator over oplossingen voor bovenstaande uitdaging. Hierbij liet hij deelnemers aan het woord en prikkelde ons tot het nadenken over de gevolgen van ICT voor de accountantscontrole. Een logische ontwikkeling van de toegenomen automatisering zou volgens hem zijn geweest dat de accountantscontrole zich steeds meer op de administratieve organisatie, met inbegrip van de informatietechnologie, zou richten. De automatisering is namelijk als het ware het "woonhuis" van de interne controle geworden. "Om vast te stellen of functiescheidingen bestaan en werken, dient men in de computer te kijken. Als dat niet uitgevoerd is, kan men geen uitspraak doen over de functiescheidingen", aldus Mollema in zijn betoog. Maar vanwege de verregaande omscholing die dit vereist, is deze noodzakelijke IT-oriëntatie volgens hem tot nu toe uitgebleven. Nu nog steeds worden IT auditors voornamelijk ingeschakeld bij organisaties waarvan men denkt dat ze een significante automatiseringsgraad hebben, zoals banken en verzekeringsmaatschappijen. Echter, tegenwoordig hebben nagenoeg alle bedrijven een significante automatiseringsgraad, denk hierbij aan de salarisadministratie. "We leven in een wereld die hevig gedigitaliseerd is, maar accountants negeren het", stelt Mollema.
Het inschakelen van een IT auditor is maar één stap. Het verkrijgen van inzicht in elkaars vakgebied is stap twee. Bij het ontbreken van inzicht in elkaars vakgebied, bestaat het risico dat de accountant en de IT auditor de werkzaamheden apart van elkaar uitvoeren of onderzoeksresultaten onjuist interpreteren. Dit leidt dan tot overbodige of onvolledige controles en/of foutieve aannames over ieders scope.
Om het inzicht in elkaars vakgebied te vergroten, gaf de heer Mollema aan voorstander te zijn om accountants te verplichten om zich te voorzien van gedegen IT kennis. Als voorbeeld gaf hij hierbij aan het verlengen van de RA-studie met één jaar waarin alleen IT auditing vakken gegeven worden. Anderzijds zouden IT-auditors verplicht moeten worden om zich te verdiepen in boekhouden.
"Het auditmodel voor de toekomst heeft nadrukkelijk een multidisciplinair karakter. Daarbij zijn verschillende soorten auditors nodig die in een team werken en een ieder hun aandeel daarin leveren. De basisauditor, tevens lead-auditor, geeft de audit daadwerkelijk vorm. Daarnaast zijn gespecialiseerde auditors nodig, zoals IT auditors gespecialiseerd in ERP, internetapplicaties en grote computersystemen. Het belangrijkste element om de samenwerking in het team te verbeteren is vroegtijdige, frequente en duidelijke communicatie. Alleen een intensieve samenwerking leidt tot het gewenste resultaat", aldus de heer Mollema.
Ter afsluiting gaf de heer Mollema de jonge beroepsgroep als advies mee om de digitalisering van de wereld niet langer te negeren, maar er effectief iets aan te doen tijdens de controle en om de IT kennis te vergroten. Een adequate controle kan niet zonder een degelijke kennis van moderne informatiesystemen. Na alle beursperikelen van de achterliggende jaren heeft het beroep als taak het vertrouwen van het publiek in de auditor terug te winnen en vast te houden.