Digitale autonomie is essentieel onderdeel van uitbestedingsbeslissing
01 oktober, 2026
De Sociale Verzekeringsbank (SVB) heeft haar Europese aanbesteding voor IT-infrastructuur ingetrokken. Aanleiding zijn onder meer de veranderde geopolitieke situatie en nieuwe Europese en nationale eisen voor ICT-inkoop. De aanbesteding had een mogelijke looptijd van vijftien jaar en een geraamde waarde tot €300 miljoen.
De casus laat zien dat digitale soevereiniteit steeds minder een abstract beleidsbegrip is. Zij heeft directe gevolgen voor keuzes over leveranciers, cloudgebruik, continuïteit en de ruimte die een organisatie behoudt om later van koers te veranderen. Het Adviescollege ICT-toetsing wees eerder al op risico’s van concentratie bij één leverancier, waaronder vendor lock-in, continuïteitsrisico en verlies van interne kennis. Ook adviseerde het college om de gevolgen voor digitale soevereiniteit expliciet mee te nemen in de afweging over publieke cloud. De SVB zelf beschreef eerder al dat zij afhankelijkheden in de leveranciersketen wil beheersen en expliciet wil maken welk handelingsperspectief overblijft bij verstoringen.
Do Trinh, voorzitter NOREA Taskforce Digitale Autonomie
“NOREA moedigt organisaties aan om geopolitiek risico nadrukkelijk mee te wegen bij lopende en toekomstige uitbestedingstrajecten. Niet vanuit de gedachte dat afhankelijkheid moet worden vermeden in alle situaties, maar omdat bestuurders bewust moeten kunnen bepalen welke afhankelijkheden acceptabel zijn en welke handelingsvrijheid zij willen behouden, versus daar waar het risico niet acceptabel is.”
De relevante vraag is daarom niet simpelweg of een leverancier Europees of niet-Europees is. Het gaat om feitelijke afhankelijkheid: welke diensten zijn (te) kritisch, welke partijen en jurisdicties spelen daarin een rol, bestaan reële alternatieven, hoe snel kan worden overgestapt en is een exit ook daadwerkelijk uitvoerbaar?
Handelingsperspectief
Organisaties hoeven daarvoor niet op nieuwe regelgeving te wachten. Neem bij nieuwe én bestaande uitbestedingen expliciet mee:
- geopolitieke en jurisdictionele afhankelijkheden;
- concentratie- en leveranciersrisico;
- substitueerbaarheid en portabiliteit;
- een realistische exit- en fallbackstrategie;
- en het restrisico dat het bestuur bewust accepteert.
Digitale autonomie betekent niet onafhankelijk zijn van iedereen. Het betekent weten waarvan je afhankelijk bent, hierop bewuste bestuurlijke afwegingen te kunnen maken en aantoonbaar voorbereid zijn wanneer die afhankelijkheid problematisch wordt.
Geschreven door
Peter van der Leij
Contentmanager NOREA
