Een serieuze bestuurder is zelf bezig met AI
AI heeft zich snel ontwikkeld van innovatie naar kerntechnologie. Met AI groeien de mogelijkheden exponentieel om mensen en markten effectiever te bedienen. Om relevanter te worden door meer toegevoegde waarde te leveren met beter op de persoon toegesneden dienstverlening. Om te versnellen met productinnovatie. Of om goedkoper, efficiënter en duurzamer te produceren.
Zeker in combinatie met andere technologische innovaties zoals robotica, kwantum computing en genetica. Maar ook AI zelf ontwikkelt zich razendsnel. Denk aan de toepassing van Agentic AI waarin wordt toegestaan dat het handelingen doet en beslissingen neemt.
Volgende stap in digitale transformatie
AI is een volgende stap in de digitale transformatie waar we al zo’n jaar of twintig mee bezig zijn. Eén waarbij de wezenlijke opzet, het bestaan van een organisatie nadrukkelijk aan de orde komt, zoals dat eerder ook het geval was met de opkomst van het internet en de brede omarming van smartphones.
Organisaties die nu nog niet actief bezig zijn met AI lopen duidelijk achterstand op. Eén die gezien de snelheid van de ontwikkelingen steeds moeilijker in te halen is. Laten we eerlijk zijn, in Europa lopen we niet voorop. Op het brede vlak van digitalisering doet Nederland nog wel goed mee, maar ook hier staan veel organisaties op dit moment te kijken hoe ze de AI trein missen.
Nederland
Natuurlijk, de kurk van onze economie is het MKB en voor kleinere bedrijven is het moeilijk om capaciteit in termen van kennis, kunde, tijd en geld te ontwikkelen. En er moet tegelijkertijd ook nog zoveel meer gebeuren.
Ook de overheid en de publieke sector waren aanvankelijk terughoudend. In ons land vinden we het belangrijk dat commercie wordt gebalanceerd met het maatschappelijke. Dat impliceert dat er een grote mate van voorzichtigheid is vanuit het verantwoordelijkheidsbesef om zorgvuldig en betrouwbaar te zijn.
Ons land is misschien wel een van de meest risicomijdende jongetjes van de klas. Maar dat remt de snelheid van adoptie en ontwikkeling van nieuwe technologie. Risico’s zoals ‘bias’ en hallucinatie zijn reëel, maar te langzaam gaan geeft ook risico’s. Werknemers vinden een eigen manier om met AI om te gaan als je geen alternatief aanbiedt en de concurrentie staat niet stil.
Afwegen van risico’s
Als serieuze bestuurder moet je dus zeker iets met AI. En dat geeft zorg, want hoe doe je dat op een verantwoorde manier gezien alle onzekerheden en risico’s die er bij komen kijken? Zoals bij alle technologische revoluties wordt de impact op korte termijn vaak overschat en die op de lange termijn onderschat.
Maar feit is dat werknemers er onrustig van worden. Zij vragen zich af: hoe gaan wij het toepassen en wat betekent dat voor mij? Tegelijkertijd wordt de organisatie overspoeld met partijen die overtuigend beweren: kom maar bij mij, ik ga jullie ermee helpen. Maar klopt dat wel? Wie kan je geloven?
In een omslag als deze is het nooit direct helder wat de winnende ‘paarden’ zijn waarop gewed moet worden. Ook bij de introductie van het internet heeft het een tijd geduurd voordat duidelijk was wat ‘must have’, ‘nice to have’ en ronduit zonde van je geld was.
En er zijn nog meer risico’s. Zo wordt AI getraind door data. Maar veel data is van slechte kwaliteit. Dus hoe betrouwbaar zijn dan de uitkomsten? Zijn die uitlegbaar? En herhaalbaar in de zin van elke keer gelijk? Is de uitkomst de enig mogelijke of ontstaan er blinde vlekken? Verder is AI getraind om een antwoord te geven dat gewenst is. Wordt er dan een schijnwerkelijkheid gecreëerd? Raken mensen opgesloten in een eigen bubbel en nog meer verslaafd aan social media?
En hoe soeverein en weerbaar zijn we? Worden we niet te afhankelijk van technologie en andere bedrijven of landen. Voldoen we aan de vele wetten en regels? Zijn wij voldoende getraind en opgeleid? En zo kan ik nog wel even doorgaan.
Drie aanbevelingen
Het is duidelijk, AI breed toepassen betekent antwoorden vinden op complexe vragen. Daarbij heb ik drie aanbevelingen.
- AI is ‘Chefsache’. Als topbestuurder moet je zelf snappen wat er speelt en hoe het toegepast wordt. Je kunt dit niet delegeren, laat staan uitbesteden aan externe partijen. Laat je regelmatig bijpraten en bijtrainen en volg zelf nauwgezet wat er gebeurt. Experimenteer, accepteer fouten en leer. AI is pas net begonnen en het is nooit te laat voor elke bestuurder om zelf te starten.
- Het is nadrukkelijk een multifunctioneel bestuursthema. Dus betrek alle disciplines zoals HR, Inkoop, IT, Strategie en Juridische Zaken. Werk in de volle breedte nauw samen met je gehele management en zie dit niet als een puur technologie probleem.
- En ten slotte, geef je tweede en derde lijn management een duidelijke rol. Je interne en externe audit collega’s zijn uitstekende partners om je te helpen met de kansen te pakken en de risico’s in balans te houden.
