Van vinkjes naar verantwoordelijkheid

16 november, 2026
De IT-auditor in het tijdperk van de CGC 2025 
Auteur: drs. André J. Biesheuvel

Wie draagt het vertrouwen als het bestuur verklaart ‘in control’ te zijn over cyber-, privacy- en AI-risico’s? In deze tweede blog over de Corporate Governance Code 2025 (CGC 2025) beschrijft drs. André J. Biesheuvel: hoe de rollen rond het bestuur veranderen. De kernboodschap: de IT-auditor verschuift van controleur achteraf naar mede-architect van het vertrouwen waarop het bestuur zijn Verklaring omtrent Risicobeheersing (VOR) baseert. 

De blog is bedoeld voor IT-auditors, zowel extern als intern, die als zelfstandige assuranceverschaffer of vanuit een interne auditfunctie betrokken zijn bij beheersingsvraagstukken van organisaties die onder de CGC 2025 vallen en van hun ketenpartners (met name leveranciers). Na het lezen weet je welke rollen veranderen, zie je waarom samenwerking met de CISO en de FG onmisbaar wordt en heb je aandachtspunten om je eigen rol te herpositioneren. De juridische context staat in de eerste blog van deze serie. [DUTH26, MONI25] 

Deze blog is een opiniestuk. De beschreven rolverdeling is de visie van de auteur. Waar wet- of regelgeving iets voorschrijft, verwijzen we daar expliciet naar. 
Een kantelpunt
De CGC 2025 is geen gewone update. Het is een kantelpunt. Governance, het organiseren van bedrijfsactiviteiten met bedrijfsprocessen met ingebouwde beheers-, beveiligings- en compliancemaatregelen, de aansturing door rollen, de ondersteuning door technologie en de verantwoording zijn niet langer losse domeinen. Ze vormen samen één cyclus waarin organisaties publiekelijk aantonen dat ze “in control” zijn. Niet vrijblijvend, maar toetsbaar.  

De “pas toe of leg uit”-regel is daarmee geen administratieve verplichting meer, maar een geloofwaardigheidsvraagstuk: de uitleg moet overtuigend, consistent en herleidbaar zijn tot concrete beheersmaatregelen. Bestuurders zoeken vooral vertrouwen. Zij willen hun verantwoordelijkheid voor cyberweerbaarheid, gegevensbescherming en verantwoord AI-gebruik echt kunnen dragen. Sinds de wettelijke verankering van de CGC 2025 bij Algemene Maatregel van Bestuur van 23 januari 2026 verschuift hun aandacht naar tastbare, meetbare inzichten in IT-, cyber-, privacy- en AI-risico’s. 

Bestuurders die wij recent hebben getraind in cyberweerbaarheid, omdat de Cyberbeveiligingswet (Cbw) hen daartoe verplicht, vragen zich af hoe hun verantwoordelijkheid zich verhoudt tot bestaande rollen. Wat voegen de accountant en de IT-auditor toe, als zij vooral ‘lijstjes’ afvinken en geen echte uitspraak doen over de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking? En waarom zouden zij de Chief Information Security Officer (CISO) of de functionaris voor gegevensbescherming (FG) vertrouwen? 

Het rollencomplex verandert dus. Nu ziet de bedrijfsleiding het organiseren van cyberweerbaarheid vaak als extra werk; de CISO benadrukt dat hij of zij adviseur is en de FG dat hij of zij interne toezichthouder is. Dat is geen realistisch antwoord op cyber- en AI-dreigingen. De centrale vraag van deze blog is daarom: hoe ziet een rollencomplex eruit dat de bestuurder helpt zijn verantwoordelijkheid waar te maken? Wij doen een voorzet. 
De rollen
De CGC 2025 herschrijft geen functieprofielen of rollen. Ze herschaalt taken en verantwoordelijkheden: 

  • Het bestuur formuleert de strategie, heeft overzicht en inzicht in de interne en externe organisatie van de bedrijfsactiviteiten, stuurt de bedrijfsprocessen risicogericht aan en legt publiek verantwoording af over de resultaten.
  • De raad van commissarissen (RvC) blijft kritische toezichthouder, maar wordt ook zichtbaar en uitleggend medeverantwoordelijk voor de realisatie van de strategie.
  • De directie voert de strategie uit, is verantwoordelijk voor de resultaten en zorgt risicogericht en aantoonbaar voor de effectiviteit van de getroffen maatregelen.
  • Leveranciers en onderaannemers voeren in opdracht van de directie bedrijfsprocessen uit. Deze leveranciers en onderaannemers geven overzicht en inzicht in de relevante bedrijfsprocessen, de risicogerichte aansturing van de processen en de verantwoordingsinformatie dat de maatregelen in de processen effectief hebben gewerkt. De leveranciers en onderaannemers maken deel uit van het externe informatie-ecosysteem en tonen aan dat de maatregelen binnen die processen effectief hebben gewerkt.
  • De CISO krijgt een plek aan de bestuurstafel. Hij of zij adviseert bestuur en directie over cyberbeveiligingsrisico’s en passende maatregelen, en controleert of de directie relevante bestuursbesluiten uitvoert zoals bedoeld.
  • De rol van de FG verandert van een juridisch privacygeweten naar die van een personal data governance officer, waaronder ook verantwoord AI-gebruik valt.
  • De accountant toetst of het bestuursverslag, inclusief de VOR, verenigbaar is met de jaarrekening. Een assurance-rol op de VOR zelf kent de CGC 2025 de accountant niet toe. Juist daar ligt ruimte voor de IT-auditor.
  • En de IT-auditor, extern of intern? Die is niet langer achteraf scheidsrechter, maar wordt mede-architect van vertrouwen, met een eigen, onafhankelijke assurance-rol.
De IT-auditor: van controleur naar kritische infrastructuur
De traditionele IT-audit – periodiek, terugkijkend en vaak technisch geïsoleerd – volstaat naar onze mening niet meer. De regelgeving vraagt steeds vaker om continu inzicht in de effectiviteit van maatregelen. De CGC 2025 vraagt het bestuur in best practice-bepaling 1.4.3 om een onderbouwde verklaring over de mate van zekerheid die de risicobeheersings- en controlesystemen bieden. De Cbw eist in artikel 21, lid 3, onder f, procedures om de effectiviteit van cyberbeveiligingsmaatregelen te beoordelen. 

De AVG vraagt in artikel 32, lid 1, onder d, om beveiligingsmaatregelen op gezette tijdstippen te testen, beoordelen en evalueren. De AI-verordening beschrijft risicobeheer in artikel 9 als een continu en iteratief proces gedurende de gehele levenscyclus van een hoogrisico-AI-systeem. Samen genomen leidt dat volgens ons tot continue assurance die direct gekoppeld is aan strategische besluitvorming. De IT-auditor wordt daarmee: 

  • bruggenbouwer tussen techniek en bestuur;
  • vertaler van risicobeheersings- en controlesystemen naar bestuurlijke impact;
  • ontwerper van controlemechanismen die standhouden onder externe toetsing; 
  • en vooral: bewaker van de geloofwaardigheid van het vertrouwen. 

De vraag is niet langer: “Werkt dit systeem?” Maar: “Kunnen wij als bestuur publiekelijk uitleggen waarom we de organisatie van de bedrijfsactiviteiten vertrouwen?”